Al heel lang ben ik fan van The Repair Shop - de versie van de BBC loopt al enkele jaren - en ik moet zeggen dat de Nederlandse versie in uitvoering erg dicht bij het origineel staat. Ik kijk altijd met veel bewondering naar de specialisten die de ene keer een tweehonderd jaar oude kast restaureren, een vervuild en gescheurd schilderij van een voorvader onzichtbaar herstellen of een simpele speelgoedauto met bijzondere jeugdherinneringen weer opoetsen en werkend maken, maar de krassen en deuken laten zitten. De ene keer moeten er complete stukken houtsnijwerk precies op maat en op kleur worden nagemaakt en naadloos aan het oude deel worden gelijmd; een andere keer is het vooral schoonmaken, een drupje olie en een schroefje aandraaien. Het is niet altijd ingewikkeld, maar het zijn eigenlijk altijd dingen die met de juiste expertise moeten worden gedaan om geen rampen te veroorzaken.
Eigenlijk gaat het programma vaak niet over het repareren of restaureren, alhoewel dat voor mij de belangrijkste reden is om te kijken. Vaak zijn de meest simpele oplossingen het meest leerzaam. Het gaat niet om het weer als nieuw maken van de artikelen, integendeel Heel vaak worden krassen, roestplekken of versleten plekken in het nieuwe materiaal nauwkeurig nagebootst om iets juist oud en doorleefd te laten. Soms worden kosten noch moeite gespaard om een jurkje van een pop precies na te kunnen maken, een andere keer is het niet veel meer dan een stukje speelgoed zorgvuldig schoonmaken en met een drupje olie weer werkend krijgen. En regelmatig wordt de expertise van een collega-reparateur gevraagd om samen de herinneringen te herstellen.
Het gaat om het terugbrengen van herinneringen.
Poort naar het verleden
Het is een connectie met een verleden, en voor de eigenaren een poort naar familie of bijzondere gebeurtenissen. Soms gaat de connectie generaties terug met een schilderij waar een verre voorouder op staat, een andere keer is het dichtbij en is het speelgoed uit de eigen jeugd. Maar zonder uitzondering zijn de verhalen bijzonder, en vaak aangrijpend.
Tegelijk kan ik niet echt begrijpen wat de waarde voor iemand betekent. Misschien heeft dat te maken met het feit dat ik geen spullen heb met zo'n herinnering. Ik ben in mijn leven vaak verhuisd waardoor ik niet echt een ouderlijk huis heb gehad, en met het overlijden van mijn moeder (met kort daarop een verhuizing) is vrijwel alles waar ik waarde aan hechtte uit beeld geraakt. Misschien dat het me ook zo raakt als ik het schilderij met de schaapjes op de heide, dat bij ons aan de muur hing, terug zou vinden.
Aan de andere kant vraag ik me wel eens af hoe het voelt om dergelijk reparatiewerk voor iemand te doen. Hoe het is om een herinnering voor iemand terug te brengen door eigenlijk gewoon werk te doen wat je leuk vindt. Het punt is alleen dat ik in de automatisering werk, en ik verwacht niet dat mijn expertise op het gebied van bijvoorbeeld databases nuttig kan zijn hiervoor. Toch was er onlangs een moment dat ik me realiseerde dat ik speciaal 'reparatiewerk' had gedaan voor een goede vriend en zanger/instrumentalist.
Geen expert
In mijn vorige blog heb ik het verhaal verteld over oude opnamen die hij had. Goede muziek, op zich mooie opnamen. Alleen zat er een laag ruis in die het geluidsbeeld vertroebelde als een soort waas, als een stoffige laag op een mooi schilderij. Het kostte me wat moeite door technische problemen die ik tegenkwam maar uiteindelijk lukte het. Ik stuurde het resultaat naar hem op, en kreeg per omgaande een enthousiaste reactie van hem terug. Uit het korte bericht maakte ik op dat hij enorm blij was. Hij kon eindelijk de muziek luisteren zonder de waas die er altijd over gelegen had.
Toen realiseerde ik me dat hij als componist en uitvoerend artiest natuurlijk precies wist hoe de muziek had geklonken bij de opname. Hij had het alleen nooit meer zo kunnen ervaren. Tot nu. En ook al zo ik mezelf niet als expert willen betitelen, ik had het gevoel dat ik was toegetreden tot de groep van restaurateurs van The Repair Shop. Ik had de muzikale herinnering van mijn goede vriend kunnen restaureren. Voor hem was een poort naar het verleden weer toegankelijk. Een bijzonder gevoel voor beiden.
Naschrift
Er wordt vaak geklaagd dat we in een wegwerpmaatschappij leven waar apparaten voor een beperkte levensduur worden gemaakt. Dat is voor een deel waar, maar voor een belangrijk deel ook vaak niet. Een snoer vervangen, een onderdeel er weer aanlijmen (eerst uitzoeken wat het best werkt) of iets van de rommelmarkt opknappen. Veel reparaties zullen de eerste keer fout gaan, of niet geweldig, maar oefening baart kunst. Haal dat oude apparaat gewoon uit elkaar - het is toch al defect - en probeer het. Het is op zijn minst leerzaam, en met wat geluk krijg je het weer werkend of bruikbaar. En ook dat geeft een goed gevoel.
