Teamwork

Als bedrijven iets nieuws willen ontwikkelen, wordt daarvoor gewoonlijk een projectgroep in het leven geroepen die zich bezig gaat houden met het bedenken en uitwerken van het concept, het ontwerpen en het bouwen van het prototype. Zo'n groep wordt dan samengesteld uit medewerkers met verschillende achtergronden en disciplines. Ieder heeft zijn of haar eigen taakgebied.

Het wordt totaal anders als je geen team tot je beschikking hebt maar wel een idee hebt dat je uit wilt werken. In eerste instantie is het een kwestie van een idee bedenken en een schetsmatig ontwerp maken. Na verloop van tijd kom je tot de ontdekking dat er meer bij komt kijken.

Zo begon ik aan een project voor een nieuw concept voor een actief gitaarelement. In eerste instantie leek het me prima mogelijk om het op gaatjesprint te bouwen en een eerste, simpele uitvoering bleek te werken. Het concept was goed, het schema te simpel om het regelbereik te krijgen wat ik wilde hebben. De verbeterde versie was op papier prima uit te tekenen, maar opbouwen op gaatjesprint bleek heel wat ingewikkelder. 

Nieuwe vaardigheden

Het werd dus tijd voor een nieuwe aanpak. Even alles aan de kant, en weer van voor af aan beginnen. Met schema's tekenen en printen ontwerpen op de computer had ik wat minder goede ervaringen maar ik had nieuwe software gevonden en besloot daarmee een poging te wagen. Dat betekent wel opnieuw beginnen - want de schema's zijn waarschijnlijk niet over te nemen en je moet vooral helemaal wennen aan een nieuw programma. Het is geen tekstverwerker, dus het is ook geen kwestie van 'ik ga maar aan de gang en ik zie wel hoever ik kom'. Het is echt een nieuwe werkomgeving waarvoor je heel wat uren training nodig hebt om aan de slag te kunnen. Gelukkig hebben we YouTube met instructiefilmpjes, hopelijk voor de juiste versie van de software. Ik moest dus eerst skills aanleren voor technisch tekenen en vervolgens het schema en het printontwerp maken.

Het geheel uitwerken met standaard onderdelen (through hole) bleek te groot. Over naar kleine, (surface mount devices) onderdelen die we tegenwoordig overal in tegenkomen. En klein betekent hier echt een stuk kleiner dan de traditionele onderdelen. Een bekende chip zoals de 741 die in veel gitaareffecten zit is normaal zo'n 10 x 10 mm. De smd-uitvoering is hoogstens 5 x 5 mm, en met veel kleinere aansluitingen. Een weerstandje is niet meer 10 x 2 mm (en nog de aansluitdraden) maar zo'n 2 x 1 mm en zonder draden. Zelf een printplaat etsen is gewoon geen optie meer. Dat betekent dus de printplaat laten maken door een gespecialiseerd bedrijf. De juiste onderdelen vinden voor een leuke prijs is ook niet altijd even eenvoudig. Mijn standaard webshops hebben niet alles, of ze hebben het wel maar veel te duur. Waar kan ik het onderdeel vinden, wat koop ik er verder nog, maar ook: welk onderdeel heeft vergelijkbare specificaties en is goedkoper? Ik begin toch waardering te krijgen voor inkopers.

Meer vakgebieden

Toen kwam de marketeer in beeld: stel dat er iets stuk gaat, is dat te repareren? Dat wordt lastig met dat kleine spul en herstellen wordt dus duur als het al kan. Kan het ontwerp niet modulair worden gemaakt zodat je delen kunt vervangen, maar ook zodanig dat je de configuratie aan kunt passen? Je zou dan kunnen kiezen voor een voordelige uitvoering met één pickupmodule, of voor de luxe uitvoering met drie. En vooral ook zelf te repareren of uit te breiden.

Dan is het moment daar dat alle onderdelen en printplaatjes in huis zijn, en de volgende techniek moet worden aangeleerd, want de oude soldeerbout is niet geschikt voor dit soort werk. Wat heb ik nodig, hoe moet ik het doen? Nieuwe technieken, nieuwe gereedschappen.

Ik

Op een bepaald moment realiseerde ik me dat ik in mijn eentje een team vorm. Ontwerper, technisch tekenaar, inkoper, enz. Maar ook dat ik regelmatig met mezelf in overleg ga om dingen na te lopen en af te stemmen. 'Heb je penafstand van de modules al?' 'Kan type A vervangen worden door type X?', 'Moeten de schema's ook als PDF worden bewaard?'

In een team draait het om samenwerken: there is no 'I' in 'team' is de veelgehoorde opmerking, maar je kunt als individu wel een team zijn. Ik voel me daardoor soms wel iemand met een meervoudig persoonlijkheidssyndroom. En samenwerken met jezelf is niet altijd eenvoudig.

Frisse kijk

Op het moment dat ik het eerste printje wilde gaan solderen ontdekte ik dat dat de weerstandjes en condensatortjes veel te groot waren. Na wat speurwerk bleek dat er twee maataanduidingen 0603 zijn. Imperial of metrisch. Ik was uitgegaan van de imperialversie van 1,6×0,8mm, terwijl de printplaat voor metrisch was gemaakt: 0,6×0,3mm. Pas dan merk je dat je de onafhankelijke controle door een collega met een frisse kijk op de zaak mist.

Dolby

Een paar maanden geleden had goede vriend/artiest oude opnamen van een album dat hij lang geleden had opgenomen. Mooie muziek met een goed helder geluid maar jammer genoeg met een enorme taperuis. Misschien was het indertijd opgenomen met Dolby en gedigitaliseerd zonder, en de tape was waarschijnlijk ook van mindere kwaliteit. Het resultaat was in elk geval mooie muziek die door de ruis op de kleine speakers van een telefoon of tablet niet fijn te beluisteren was. Of ik daar geen oplossing voor wist.

Tja, ik had op zoek kunnen gaan naar een oude Dolby processor maar ik ging ervanuit dat kans klein was dat ik er een zou vinden voor een schappelijke prijs. Een gewoon cassettedeck zou de oplossing kunnen zijn, vertelde ik hem. 'Oh, je zet de muziek op een cassette zonder Dolby, en die speel je weer af met Dolby. En dat neem je op met de computer' was zijn reactie. Ik moest er even over nadenken, want voor mij was het logisch om de Dolby-processor rechtstreeks als externe processor te gebruiken en in het send-return-pad van de computer te plaatsen. Geen verliezen van een tussenkopie, geen extra taperuis, en probeer nog maar eens een goede kwaliteit cassette te vinden. En hij wilde de helderheid van de opname behouden.

Van cassettedeck naar audioprocessor

Gelukkig had ik een paar jaar geleden bij een kringloopwinkel een heel mooi cassettedeck gekocht, wat maar liefst voorzien bleek van Dolby B, C en S. Perfect dus voor dit doel en eventuele toekomstige projecten. Na even zoeken op internet (hifiretroparts.com) had ik het complete schema en kon ik snel vinden waar ik het signaal in moest sturen: net na de voorversterker en IEC-correctie (o.a. ferro- of chroom-instelling) en natuurlijk voor de Dolby-processor. Het bleek een kwestie van twee condensatoren lossolderen en een jackaansluiting met schakelcontacten ertussen zetten. Op die manier blijft het deck volkomen normaal functioneren, maar kan het ook als processor worden ingezet door een plug in te steken. Dat ging snel en simpel, misschien iets té.

De praktijk blijkt altijd weerbarstiger dan de theorie. De riempjes bleken vergaan te zijn waardoor het klepje niet open kon en het apparaat ook niet wilde afspelen. Nieuwe riempjes bestellen dus - in Slowakije, want daar bleken ze betaalbare vervangingsonderdelen te hebben bij hifiretroparts.com. Gelukkig waren ze een week later in huis en kon het grote sleutelen beginnen, want het hele apparaat moest uit elkaar, evenals een groot deel van het loopwerk. Het deck is misschien van hoge kwaliteit, maar niet servicevriendelijk. Na twee uur sleutelen draaide hij, maar hij werkte nog niet zoals het moest. Het deck bleek van allerlei controlesystemen en beveiligingen te zijn voorzien. Geen cassette? Geen actie. Tape wikkelt niet op? De tape kan afgelopen zijn, dus stoppen. Opwikkelspoel gaat te snel? De tape kan gebroken zijn, dus stoppen. En stoppen betekent de uitgang dichtzetten om stoorsignalen te voorkomen. Gewoon een cassette erin stoppen bleek ook niet de oplossing want de de rubber rollers waren ook hard geworden en deden hun werk niet bepaald meer. Het controlesysteem omzeilen is misschien niet onmogelijk maar wel heel lastig. Dus nog maar eens rubber rollers bestellen bij de Slowaakse winkel. Ik kijk later nog wel eens of ik het controlesysteem voor de gek kan houden.

Nu het echte werk

Nieuwe rollers erin, cassette erin, en het geheel werkt. Plug in de nieuwe aansluiting en het signaal loopt keurig via de Dolby processor naar de uitgang. Nog wat gedoe met de geluidskaart instellen, maar het werkt. Dolby blijkt alleen niet genoeg om het probleem op te lossen, want er blijkt volgens het spectrogram ook nog een fluittoontje(!?) in te zitten en de ruis is erg sterk en goed zichtbaar tot mijn verbazing. Dus toch nog wat extra bewerkingen erop loslaten, maar na een half dagje werk lijkt het allemaal gelukt te zijn. De voorbereidingen hebben heel wat meer tijd gekost dan de daadwerkelijke uitvoering.

Het resultaat

De helderheid bleek geen probleem. De klankregeling had hier nauwelijks invloed op doordat het een mooie transparante opname is zonder effecten en gelukkig was de meester zelf ook blij met het resultaat. En wil je zelf horen hoe het klinkt: zoek op Spotify naar Strangers on a Train van Jim Rensson. Oordeel zelf, zou ik zeggen.