zaterdag 12 oktober 2019

Dolby

Een paar maanden geleden had goede vriend/artiest oude opnamen van een album dat hij lang geleden had opgenomen. Mooie muziek met een goed helder geluid maar jammer genoeg met een enorme taperuis. Misschien was het indertijd opgenomen met Dolby en gedigitaliseerd zonder, en de tape was waarschijnlijk ook van mindere kwaliteit. Het resultaat was in elk geval mooie muziek die door de ruis op de kleine speakers van een telefoon of tablet niet fijn te beluisteren was. Of ik daar geen oplossing voor wist.

Tja, ik had op zoek kunnen gaan naar een oude Dolby processor maar ik ging ervanuit dat kans klein was dat ik er een zou vinden voor een schappelijke prijs. Een gewoon cassettedeck zou de oplossing kunnen zijn, vertelde ik hem. 'Oh, je zet de muziek op een cassette zonder Dolby, en die speel je weer af met Dolby. En dat neem je op met de computer' was zijn reactie. Ik moest er even over nadenken, want voor mij was het logisch om de Dolby-processor rechtstreeks als externe processor te gebruiken en in het send-return-pad van de computer te plaatsen. Geen verliezen van een tussenkopie, geen extra taperuis, en probeer nog maar eens een goede kwaliteit cassette te vinden. En hij wilde de helderheid van de opname behouden.

Van cassettedeck naar audioprocessor

Gelukkig had ik een paar jaar geleden bij een kringloopwinkel een heel mooi cassettedeck gekocht, wat maar liefst voorzien bleek van Dolby B, C en S. Perfect dus voor dit doel en eventuele toekomstige projecten. Na even zoeken op internet (hifiretroparts.com) had ik het complete schema en kon ik snel vinden waar ik het signaal in moest sturen: net na de voorversterker en IEC-correctie (o.a. ferro- of chroom-instelling) en natuurlijk voor de Dolby-processor. Het bleek een kwestie van twee condensatoren lossolderen en een jackaansluiting met schakelcontacten ertussen zetten. Op die manier blijft het deck volkomen normaal functioneren, maar kan het ook als processor worden ingezet door een plug in te steken. Dat ging snel en simpel, misschien iets té.

De praktijk blijkt altijd weerbarstiger dan de theorie. De riempjes bleken vergaan te zijn waardoor het klepje niet open kon en het apparaat ook niet wilde afspelen. Nieuwe riempjes bestellen dus - in Slowakije, want daar bleken ze betaalbare vervangingsonderdelen te hebben bij hifiretroparts.com. Gelukkig waren ze een week later in huis en kon het grote sleutelen beginnen, want het hele apparaat moest uit elkaar, evenals een groot deel van het loopwerk. Het deck is misschien van hoge kwaliteit, maar niet servicevriendelijk. Na twee uur sleutelen draaide hij, maar hij werkte nog niet zoals het moest. Het deck bleek van allerlei controlesystemen en beveiligingen te zijn voorzien. Geen cassette? Geen actie. Tape wikkelt niet op? De tape kan afgelopen zijn, dus stoppen. Opwikkelspoel gaat te snel? De tape kan gebroken zijn, dus stoppen. En stoppen betekent de uitgang dichtzetten om stoorsignalen te voorkomen. Gewoon een cassette erin stoppen bleek ook niet de oplossing want de de rubber rollers waren ook hard geworden en deden hun werk niet bepaald meer. Het controlesysteem omzeilen is misschien niet onmogelijk maar wel heel lastig. Dus nog maar eens rubber rollers bestellen bij de Slowaakse winkel. Ik kijk later nog wel eens of ik het controlesysteem voor de gek kan houden.

Nu het echte werk

Nieuwe rollers erin, cassette erin, en het geheel werkt. Plug in de nieuwe aansluiting en het signaal loopt keurig via de Dolby processor naar de uitgang. Nog wat gedoe met de geluidskaart instellen, maar het werkt. Dolby blijkt alleen niet genoeg om het probleem op te lossen, want er blijkt volgens het spectrogram ook nog een fluittoontje(!?) in te zitten en de ruis is erg sterk en goed zichtbaar tot mijn verbazing. Dus toch nog wat extra bewerkingen erop loslaten, maar na een half dagje werk lijkt het allemaal gelukt te zijn. De voorbereidingen hebben heel wat meer tijd gekost dan de daadwerkelijke uitvoering.

Het resultaat

De helderheid bleek geen probleem. De klankregeling had hier nauwelijks invloed op doordat het een mooie transparante opname is zonder effecten en gelukkig was de meester zelf ook blij met het resultaat. En wil je zelf horen hoe het klinkt: zoek op Spotify naar Strangers on a Train van Jim Rensson. Oordeel zelf, zou ik zeggen.

1 opmerking: